Duitse roodhuiden

Maarten van Bracht 1


Blickpunkt
ZDF, 13.02-13.30 uur

Van Karl May, schrijver van reisverhalen en avonturenromans, zijn alleen al in Duitsland bijna honderd miljoen boeken verkocht. Hij schiep een wereld waarin hij zelf ging geloven (‘Ik bén Old Shatterhand’) en die hij als de werkelijkheid presenteerde, maar in feite waren alle exotische verhalen gebaseerd op zijn huisbibliotheek. Pas in zijn nadagen reisde hij zelf naar de locaties van zijn avonturen, de Oriënt en de Verenigde Staten.



Martmut Felber, Gojko Mitic en Joe Dieke rond het vuur in de tipi.
Foto : ZDF / Micha Bojanowski.

Karl May (1842-1912) werd geboren in het Ertsgebergte, oostelijk Duitsland, maar in de DDR waren zijn boeken maar mondjesmaat beschikbaar en mochten de uit de jaren dertig stammende Karl-May-Festspiele, die toen tienduizenden toeschouwers trokken, niet meer worden gehouden. Het Karl-May-museum in Radebeul werd herdoopt in ‘Indianermuseum’. May was een fantast en later een religieus pacifist, dus de DDR-communisten zullen hem wel een ‘burgerlijk escapist’ of zoiets gevonden hebben. Ze waren natuurlijk bang dat hun onderdanen door het lezen van Karl May zin zouden krijgen om zelf naar verre oorden te reizen. Dat was hun dan ook verboden.
Misschien is dat de verklaring voor het feit dat in de DDR een ware indianencultus heeft bestaan, en Defa-verfilmingen met Gojko Mitic, het Oost-Duitse antwoord op Pierre Brice (Winnetou), zo populair waren. Indianenverenigingen telden duizenden leden die uitgedost als indianen graag een weekend in de buitenlucht doorbrachten en in wigwams overnachtten. Ze werden door de Stasi in de gaten gehouden en menig opperhoofd was een Stasi-infiltrant. Toch viel zulke ‘stammen’ in beginsel niets te verwijten, want waren de indianen niet de eerste slachtoffers van het Amerikaanse imperialisme? Ideologisch zat het dus wel snor met deze hobby, die een veilige ontsnapping bood uit een repressief systeem. Na het opdoeken van de DDR, zo blijkt uit de Blickpunkt-reportage ‘Das rote Reservat’, zouden sommige van deze enthousiastelingen eindelijk echt naar Amerika afreizen om daar de vredespijp te roken met hun bloedbroeders.


[1]In: VPRO-gids, nr. 20 (2010); bij het TV-programma van zondag 16/05/2010.



Terug naar de Nederlandstalige bibliografie.

Terug naar de startpagina.