Hitlers privébibliotheek

door Timothy W. Ryback 1




p. 11 :
[...]
Hij bewaarde zijn boeken van Shakespeare in de studeerkamer op de eerste verdieping van de Berghof, zijn buitenverblijf in de bergen in Zuid-Duitsland, samen met een in leer gebonden uitgave van een andere favoriete en veel geciteerde auteur van hem, de schrijver van avonturenromans Karl May. ‘Het eerste boek van Karl May dat ik heb gelezen was Kara ben Nemsi, de held van de woestijn 2,’ herinnerde hij zich eens. ‘Ik was helemaal onder de indruk! Ik stortte me meteen helemaal op hem, wat een duidelijke daling van mijn rapportcijfers tot gevolg had.’ In zijn latere leven zou hij in het werk van May troost hebben gezocht, zoals anderen dat in de Bijbel doen.
[...]

p. 59 :
[...]
Het gedicht, waar Hitler onbekend mee was toen hij Eckart in de herfst van 1919 voor het eerst ontmoette, moet eenzelfde snaar bij hem hebben geraakt als bij Eckart 3. In zijn jeugd was Hitler, net als Peer Gynt, gegrepen door Wanderlust, goeddeels aangestoken door de Leatherstocking-verhalen van James Fenimore Cooper, Robinson Crusoe van Daniel Defoe, Kara ben Nemsi, de held van de woestijn van Karl May en de waargebeurde avonturen van de Zweedse ontdekkingsreiziger Sven Hedin 4, die in de eerste decennia van de twintigste eeuw door de laatste nog niet in kaart gebrachte gebieden van de wereld reisde en terugkeerde met boeiende verhalen over onbekende volken en onnoemelijke gevaren. ‘Als jongen had hij het thuis vaak over Sven Hedin,’ herinnerde Paula Hitler zich eens.
[...]

p. 202 :
[...]
Hitler had zich ook de werken van Karl May eigen gemaakt. In tegenstelling tot zijn generaals had hij Mays avonturenverhalen over het Amerikaanse Wilde Westen bestudeerd en zeer goed nota genomen van de tactische vaardigheden en sluwheid van Winnetou, de Indiaanse held van May, die heimelijkheid en verrassing combineerde om zijn tegenstanders te slim af te zijn en te overwinnen. Hitler, die genoeg had van het ‘eeuwige getwijfel’ van zijn generaals over zijn ‘grootse ideeën’ en was getroffen door hun gebrek aan fantasie en moed, raadde hun aan de boeken van May te lezen om hun dapperheid op het strijdtoneel te scherpen, en liet een speciale velduitgave verschijnen voor de soldaten aan het front. ‘Hitler placht te zeggen dat hij altijd diep onder de indruk was van de tactische spitsvondigheid en behoedzaamheid die May aan zijn personage Winnetou toeschreef,’ schreef Albert Speer later. ‘En dan liet hij erop volgen dat hij, als hij voor schijnbaar hopeloze situaties stond, tijdens zijn nachtelijke leesuurtjes nog steeds die verhalen uit de kast pakte, dat ze hem moed gaven, zoals anderen dat hebben met filosofische werken of oudere mensen met de Bijbel.’
[...]

p. 214 :
[...]
De aankomst van Sven Hedins nieuwste boek in de Wehrwolf die dag 5 was een meer dan welkome afleiding voor Hitler, die eenzaam in zijn bunker zat. Hedin was een van de weinige echte helden in Hitlers leven. In zijn jeugd had hij de avonturen van de Zweedse ontdekkingsreiziger met dezelfde volle aandacht gevolgd als hij voor de boeken van Karl May had. Hedin was een ruige, bijzonder imposante figuur die enkele zeer onherbergzame, nog onbekende gebieden had bezocht en was teruggekeerd met spannende avonturenverhalen en, nog belangrijker, grootse ontdekkingen, en bovendien enkele van de laatste onontdekte gebieden op aarde in kaart had gebracht. In een tijdperk voordat de Everest beklommen of de Atlantische Oceaan overgevlogen was, was Hedin een van de beroemdste mannen ter wereld.
[...]

p. 261 :
[...]
Zo’n 800 à 1000 boeken bestaan uit eenvoudige, populaire fictie, waaronder een hoop troep, ronduit gezegd. Er is een groot aantal detectiveromans bij. Hij bezit alles van Edgar Wallace; avonturenromans van het kaliber van G .A. Henty; tientallen liefdesromans, waaronder enkele van Duitslands voornaamste schrijfster van keukenmeidenromans, Hedwig Courths-Mahler, waarin rijkdom en armoede, en kracht en zwakheid scherp gecontrasteerd worden, waarin eer en kuisheid zegevieren en de lieve secretaresse met haar schatrijke baas trouwt. Al die vlammende boekjes hebben een neutrale omslag zodat hun titel niet onthuld wordt. Hitler mag ze dan misschien wel lezen, maar hij wil niet dat anderen dat weten.
          Onder Hitlers favorieten bevindt zich een complete set van Amerikaans-Indiaanse verhalen geschreven door de Duitser Karl May, die nooit een voet in Amerika had gezet. Elke Duitse jongeman kent deze boeken, en het feit dat Hitler ze graag in bed leest, suggereert dat hij, net als zo veel Duitse dertienjarigen, in slaap is gevallen met de heldendaden van ‘Old Shatterhand’ malend door zijn gedachten. Hitlers set, die hem geschonken werd door maarschalk Göring, heeft een dure band van kalfsperkament en zit in een speciale cassette. Ze zien er zeer beduimeld en gelezen uit en er liggen er altijd wel één of twee in het kleine boekenkastje met het groene gordijntje naast het bed in Hitlers slaapkamer.


[1]

Amsterdam : Uitgeverij Balans, 2008.
Vertaling van Hitler’s Private Library door Marja de Bruijn.
ISBN : 978 90 5018 958 3.

[2]

De oorspronkelijke Duitse editie heette Durch Wüste und Harem (latere edities hebben als titel: Durch die Wüste), terwijl Kara ben Nemsi, de held uit de woestijn de Nederlandse vertaling is, zoals die is uitgegeven bij Het Spectrum (Prisma). Oudere Nederlandse vertalingen hebben slechts Kara Ben Nemsi als titel.

[3]

Het bedoelde gedicht is de Duitse vertaling van Henrik Ibsens Peer Gynt onder de titel: Peer Gynt, in freier Übertragung für die deutsche Bühne eingerichtet door Dietrich Eckart * 23/03/1868 , † 26/12/1923), vriend van Adolf Hitler.

[4]

Zweeds ontdekkingsreiziger in Azië, * 19/02/1865 , † 26/11/1952.

[5]

29 oktober 1942, waarop Hitler rapporten kreeg over (toen nog succesvolle) Duitse aanvallen in de Kaukasus, bij Stalingrad en bij Malta.




Terug naar de Nederlandstalige bibliografie.

Terug naar de startpagina.