Diva’s uit het Derde Rijk

anoniem 1


AMSTERDAM — Onder het motto Grensgevallen besteedt het Nederlands Filmmuseum in Amsterdam tot en met 27 februari aandacht aan filmdiva’s uit het Derde Rijk. Daaronder moet, zoals bekend, de periode tussen 1933 en 1945 in Duitsland worden verstaan, toen Adolf Hitler er aan de macht was.
De door Joseph Goebbels’ Rijksministerie van Propaganda beheerste filmindustrie bracht tientallen filmsterren voort, van wie de meest geliefde paradoxaal en cynisch genoeg niet aan het Arische ideaalbeeld beantwoordden. Het Duitse publiek zwijmelde bij Hongaarse actrices zoals Marika Rökk en Käthe von Nagy, de uit Tsjechoslowakije afkomstige Lida Baarova, en bij Zarah Leander en Kristina Söderbaum, die beiden de Zweedse nationaliteit hadden.
Deze vijf actrices speelden in vrolijke revuefilms of krachtige melodrama’s, waarvan de kwaliteit en het belang door filmhistorici vaak is verdoezeld, vanwege het verwerpelijke regime waaronder ze tot stand kwamen. Het Filmmuseum stelt echter dat Leander, Söderbaum, Baarova, Rökk en Von Nagy „alleszins intrigerende sterren” waren, wier prestaties het verdienen om eens nader onder de loep te worden genomen.
Zo wordt Zarah Leander getypeerd als „een zonderling erotisch fenomeen”, dat de tegenstrijdige types als grote geliefde, manwijf en supermoeder in zich verenigde. Haar leitmotiv was de liefde, die haar meestal tot slachtoffer maakte dat dit lot dapper droeg. Wanneer een minnaar haar weer eens had verlaten, zong zij met haar diepe altstem Davon geht die Welt nicht unter!

Kindvrouwtje

Kristina Söderbaum, wellicht de grootste kasmagneet van de Duitse filmindustrie, stond model voor het kindvrouwtje met grote, vragende ogen en een pruillipje, die haar de ene keer een kokette en gevoelige uitstraling gaven, en haar een andere keer ‘dom’ en zelfs ‘debiel’ deden lijken.
Lida Baarova was een klassieke schoonheid die haar meestal dramatische rollen ingetogen vertolkte. De actrice, die ook bekendheid verwierf door haar verhouding met Goebbels, speelde vaak personages die de dood van haar mannelijke tegenspeler bewerkstelligden, door zelfmoord of duel.

Kathe von Nagy, de meest vergeten van de hier genoemde sterren, was gezegend met de olijfkleurige huid van een zigeunerin en gitzwarte ogen met schalkse blik die een diepe sensualiteit suggereerden. Marika Rökk tenslotte, kan de grote ster van de revuefilm worden genoemd, die op haar leukst was wanneer ze zich ondeugend en ad rem gedroeg, en voorts vuur, temperament en hartstocht tot haar uitdrukkingsrepertoire mocht rekenen.

Karl May

Vertoond worden 22 films. Het betreft overigens niet allemaal rolprenten die tussen 1933 en 1945 werden gemaakt. Zo is Kristina Söderbaum op 62-jarige leeftijd te zien in het uit 1974 stammende Karl May van Hans Jürgen Syberberg, een weemoedige terugblik op het leven van de Duitse schrijver die de mythes van zijn vaderland verplaatste naar onder meer het Wilde Westen, zonder Duitsland ooit zelf te hebben verlaten.
In Zu Neuen Ufem uit 1927 van Detlef Sierck, die later als Douglas Sirk naam zou maken met zijn Hollywoodmelodrama’s, is Zarah Leander een dwangarbeidster met make-up.

In Es war eine rauschende Ballnacht uit 1939 van Carl Fröhlich vechten Leander en Rökk om de liefde van de componist Tsjaikovski, waarbij het genie tot bloei komt, maar de liefde verliest. Onstuimige Jeugd (Ohnivé Lévo) van Frantisek Càp uit 1939 is een poëtische film over ontluikende seksualiteit op het Tsjechische platteland, met Lida Baarova’s onaantastbare schoonheid als middelpunt. Flüchtlinge uit 1935 van Gustav Ucicky tenslotte, gaat over een officier die ontheemde Duitsers ‘zurück in die Heimat’ helpt terugkeren, waarbij hij een jongensachtige Käthe von Nagy aan zijn zijde weet.


• Zarah Leander

• Lida Baarova

▘ Voor ƒ 10,- kunnen twee films per avond worden bezocht. Nadere inlichtingen over het programma zijn te verkrijgen via tel.: 020-5891400.


[1]In: Algemeen Dagblad, 31 januari 1992.



Terug naar de Nederlandstalige bibliografie.

Terug naar de Karl May-startpagina.

Terug naar de Apriana-startpagina.