Karl May overleed vijftig jaar geleden
Omstreden en roemrucht schrijver

anoniem 1


(Van onze correspondent te Bonn)
Old Shatterhand, Kara ben Nemsi, Winnetou, De Apachen en de Comanchen, voor wie waren dit niet in zijn jeugd dierbare begrippen? Hoevelen stonden niet met de Indiaanse zilverbuks op of gingen met de berendoder naar bed in die zoete jaren, waarin de werkelijkheid nog niet zoveel aanspraken op de mens maakte, dat men nog in fantasieën leven kon. De schepper van deze schone wereld van edel en trouw gedrag in de uren des gevaars was Karl May, dr. Karl May zoals hij zichzelf op het hoogtepunt van zijn roem noemde.

Vrijdag 50 jaar geleden, stierf hij in Radebeul bij Dresden. Staatarm werd Karl May in 1842 in het ertsgebergte geboren, rijk maar zeer omstreden stierf hij precies 70 jaar later na een leven dat als hoogtepunt de roem van de veelbereisde, onoverwinnelijke Amerika- en Arabië-reiziger had en als dieptepunt de in totaal acht jaren gevangenis, die Karl May voor allerlei oplichterijen en diefstallen moest uitzitten.
Dat May niet op het hoogtepunt van zijn roem stierf, kwam door de activiteiten van een journalist, die de ‘doctor’ ontmaskerde en openbaar maakte dat May, die zich in zijn villa Old Shatterhand had omgeven met alle herinneringen aan zijn avontuurlijke leven, waarschijnlijk nooit uit Europa was weggeweest en in elk geval zijn reisverhalen uit zijn duim had gezogen. Winnetou, Old Surehand, Old Firehand, ze hebben nooit bestaan; en Ols Shatterhand is niets anders dan de droomgestalte van een vroegere dief en oplichter, die nog geen schot kan lossen, zo schreven de journalisten uit die dagen. Zij bereikten ermee, dat Karl Mays fanmail van karakter veranderde: niet langer bewonderende brieven van de meest aanzienlijke lieden in Duitsland, maar dreigbrieven en smaadbrieven.
Nu, 50 jaar na May’s dood, is het rustiger om hem geworden. Literaire beroemdheden als Hermann Hesse, Heinrich Mann, Franz Werfel en Karl Zuckmayer zijn voor hem in het strijdperk getreden en hebben blijk gegeven van hun grote bewondering voor de schrijver, die als geen ander vermocht een volksschrijver te worden en die met zijn sterk moraliserende geschriften, waarin het edele en de edele mens altijd overwinnen, nog steeds bijdraagt tot de vorming van miljoenen jongeren over de hele wereld.
Dat dit laatste geen frase is, blijkt uit de oplagencijfers, die Karl May’s boeken nog altijd hebben. Het uit Oost-Duitsland naar Bamberg verplaatste Karl May Verlag verkocht sinds de oorlog 9 miljoen banden. In totaal werden 18 miljjoen banden van Karl Mays werken in ’t Duits gedrukt. Alleen al ‘De schat in het Zilvermeer’ bereikte een oplage van 1,1 miljoen.
De herdenking van Karl May vrijdag in Bamberg liet extra duidelijk voelen dat het Karl May museum in Oost-Duitsland achterbleef. Wel is men van plan en heeft men de eerste schreden al gedaan, om herinneringen aan May bijeen te brengen en een nieuw klein museum in Bamberg te stichten.
Maar de curieuze omgeving, waar May woonde temidden van al zijn onechte reisherinneringen, zoals de nooit gebruikte zilverbuks en berendoder, blijft voor Westelijke toeristen verborgen achter het IJzeren Gordijn.
De Westduitse televisie wijdde een programma aan Karl May, waarin weliswaar waarheid van verzinsel werd gescheiden, maar waarin men toch alle eer betoonde aan Duitslands meest gelezen volksauteur, die zijn vermogen naliet aan een stichting, die noodlijdende jonge mensen met talent financieel steunt.


[1]In: Utrechtsch Nieuwsblad, 31 maart 1962.



Terug naar de Nederlandstalige bibliografie.

Terug naar de Karl May-startpagina.

Terug naar de Apriana-startpagina.